Vitalik Buterin, cha đẻ của Ethereum, vừa tuyên bố mạng lưới này đã "giải quyết" xong một trong những thách thức hóc búa nhất ngành crypto, blockchain trilemma (“bộ ba bất khả thi của blockchain”).
Trong bài đăng trên X vào thứ Bảy, Buterin đặc biệt nhấn mạnh tiềm năng của PeerDAS và zkEVMs. Ông nhận định hai bản nâng cấp này đang biến Ethereum thành "một mạng lưới phi tập trung kiểu mới, mạnh mẽ hơn về bản chất".
"Giờ đây, với Ethereum tích hợp PeerDAS (2025) và ZK-EVMs (dự kiến sẽ được sử dụng cho một phần mạng lưới trong năm 2026), chúng ta đạt được cả ba yếu tố: phi tập trung, sự đồng thuận và băng thông lớn," ông chia sẻ.
"Blockchain trilemma đã được giải quyết — không phải trên lý thuyết, mà là thực tế, ngay bây giờ, bằng những dòng code đang được chạy. Trong đó, một nửa (PeerDAS) đã có mặt trên mainnet hôm nay, và nửa còn lại (ZK-EVMs) đã hoàn chỉnh về mặt chất lượng — mảnh ghép cuối cùng cần hoàn thiện chỉ là tính an toàn."
PeerDAS là giải pháp nâng cao khả năng mở rộng trong bản nâng cấp Fusaka vào tháng 12 vừa qua, cho phép Ethereum xử lý lượng dữ liệu lớn hơn nhiều so với trước.
Trong khi đó, zkEVMs, đã xuất hiện và phát triển được một thời gian, là các máy ảo tương thích với cả bằng chứng ZK và máy ảo Ethereum hiện tại.
Nhà đồng sáng lập Ethereum cho biết zkEVMs hiện vẫn đang ở "giai đoạn alpha". Dù chất lượng đã ổn, chúng vẫn cần cải thiện thêm về bảo mật. Ông đưa ra lộ trình 4 năm để zkEVMs được ứng dụng toàn diện trên Ethereum.
Buterin khẳng định khi các nâng cấp này hoàn tất, Ethereum sẽ chính thức thành công trong việc cân bằng giữa phi tập trung, bảo mật và mở rộng.
"Trong khoảng 4 năm tới, tầm nhìn này sẽ được hiện thực hóa trọn vẹn. Năm 2026, giới hạn gas sẽ tăng mạnh thông qua BALs và ePBS, và từ đó chúng ta sẽ thấy những node ZK-EVM đầu tiên được chạy," ông nói.
“Giai đoạn 2026-28, Ethereum sẽ tái định giá gas, thay đổi state structure, đưa exec payload vào các blob, cùng các điều chỉnh khác để đảm bảo an toàn khi tăng giới hạn gas. Và giai đoạn 2027-30, Ethereum sẽ tiếp tục tăng mạnh giới hạn gas, chính thức đưa ZK-EVM trở thành phương thức chính để xác thực block trên mạng lưới," ông bổ sung.
Tin liên quan: BitMine stake thêm 259 triệu USD ETH, đẩy hàng chờ validator lên gần 1 triệu Ether
Ethereum mất 10 năm để giải mã blockchain trilemma
Buterin chia sẻ rằng phải mất 10 năm nỗ lực không ngừng nghỉ, Ethereum mới đạt đến trình độ giải quyết được trilemma này. Ông lấy dẫn chứng là bài viết đầu tiên của mình về vấn đề data-availability, từ tận tháng 4/2017.
"Đó là một hành trình dài 10 năm [...] nhưng cuối cùng đích đến cũng đã ở ngay trước mắt," ông nói.
Blockchain trilemma là vấn đề nói lên sự phức tạp khi xây dựng một mạng lưới blockchain. Một blockchain, theo trilemma này, phải đạt được cả ba yếu tố cùng lúc: phi tập trung, bảo mật và khả năng mở rộng, mà không yếu tố nào kìm hãm yếu tố nào.
Thông thường, hầu hết các blockchain trong giai đoạn đầu buộc phải ưu tiên một hoặc hai yếu tố (ví dụ: tốc độ và bảo mật), trong khi cố gắng cân bằng cả ba dần dần theo thời gian.
Trong bài viết của mình, Buterin lấy Bitcoin làm ví dụ. Ông lưu ý mạng lưới này được thiết kế để "phi tập trung cao độ" và an toàn, nhưng lại vấp phải rào cản lớn về khả năng mở rộng.
Tạp chí: Giải ngố bản fork Fusaka của Ethereum: PeerDAS rốt cuộc là cái quái gì?
